T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğü

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğü

Facebook Twitter Google Plus Linkedin

21 Haziran Dünya ALS Günü

Güncelleme Tarihi: 19/06/2020


Amiyotrofik Lateral Skleroz (ALS) veya yaygın kullanılan bir diğer adıyla Motor Nöron Hastalığı (MNH) merkezi sinir sisteminde, omurilik ve beyin sapında istemli kas hareketinden sorumlu motor sinir hücrelerinin kaybı ile karakterize olan ilerleyici bir hastalıktır. Hastalığın %90'ı sporadik yani tesadüfi olarak ortaya çıkar, %10'u ise ailesel ALS hastasıdır. Hastalık dünyanın her yerinde ve her kesimden insanda ortaya çıkabilir. Erkeklerde biraz daha sıktır. Ortalama başlangıç yaşı 55-60’tır. Ailesel olgularda başlangıç yaşı daha erkendir.

ALS BELİRTİLERİ NELERDİR?
Motor nöronlar üst ve alt motor nöronlar şeklinde iki çeşittir. ALS hastalığında her iki motor nöronlarda da etkilenme olur. Üst motor nöron tutulumu sonucu kol ve bacaklarda katılık, reflekslerde canlılık, nedensiz gülme ve ağlamalar ve alt motor nöron tutulumu sonucu kol ve bacaklarda asimetrik güçsüzlük, kaslarda erime, kramplar, kaslarda seğirme, konuşmanın zor anlaşılması ve yutma güçlüğü ortaya çıkar. Zihinsel fonksiyonlar ve bellek ise bozulmaz. İlk belirtiler cisimleri kaldırmada, yazı yazmada veya anahtar çevirmede güçlük, yürürken sık sık tökezleme, el kaslarında erime, konuşmanın zor anlaşılması şeklinde olabilir. Hastalığın son evresinde solunum kaslarının da etkilenmesiyle hasta yatağa bağımlı ve solunum cihazına bağlı hale gelebilir.

ALS TANISI NASIL KONULUR?
Tanı klinik belirti ve bulgulara dayanarak konulur. Hastalık pek çok kas ve sinir hastalığı ile karışabildiği için bazı tetkiklerin yapılması gerekir. Bunlardan en önemlisi EMG’dir. Beyin ve omurilik sıvısının incelenmesi, manyetik rezonans görüntüleme, bazı kan ve idrar tetkikleri ve kas biyopsisi de ayırıcı tanı için gerekebilir.

ALS NASIL TEDAVİ EDİLİR?
ALS’de hastalığı tamamen iyileştirecek tedavi ne yazık ki şu an için mümkün değildir. Belirtileri düzeltmeye yönelik semptomatik ve destekleyici tedavi hastaların yaşam kalitesini ve yaşam süresini arttırmaya yardım eder. ALS'nin son evrelerine kadar kişi günlük ihtiyaçlarını kendi başına karşılayabilir, kaslarda çok yoğun erimeler başladığında ise yürüyemez, konuşamaz ve kollarını kullanamaz hale gelir. Ancak hafıza ve zihin etkilenmediği için göz hareketleri ve göz kırpma ile alfabe kartı, göz kırpmaya duyarlı bilgisayar gibi yöntemlerle hasta ile iletişim kurulabilir. Hasta yakınlarının sabırlı, şefkatli ve özenli davranmaları gerekir. Düzenli egzersiz, konuşma terapisi beslenme takviyeleri, psikolojik ve sosyal destek tüm süreç boyunca ALS hastalarının konforlu bir yaşam sürmesi ve kendini iyi hissetmesi için çok önemlidir.

Uzm. Dr. Nursel ERDAL
Kırıkkale Yüksek İhtisas Hastanesi
Nöroloji Uzmanı