Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğü

Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğü
Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğü

Facebook Twitter Google Plus Linkedin

Toplum Ağiz Diş Sağliği Haftasi

Güncelleme Tarihi: 21/11/2018

Ağız sağlığı, sağlıklı dişler ve iyi görünümlü bir gülümsemenin ötesinde sistemik hastalıkların belirtilerini yansıtan vücudun bir aynası olarak kabul edilmektedir. Bireyin genel sağlık düzeyinde büyük bir öneme sahip olan normal yapıda ve işlevdeki ağız ve dişlerin sağlığı için genellikle şikayetlerin meydana gelmesinden sonra çözüm yolları aranmakta ve bireyin sağlığının korunması ve geliştirilmesinde en çok ihmal edilen nedenlerden biri olduğu bildirilmektedir (1,2).  Kötü ağız ve diş sağlığı günümüzde tüm toplumları ilgilendiren önemli sağlık sorunlarından biridir. 
Diş çürükleri ağız ve diş sağlığı göstergelerinin en önemlilerinden biri olmakla beraber, aşırı soğuk veya sıcak yeme ve içme, diş yardımıyla sert kabuklu yiyeceklerin kırılması, bol miktarda şekerli yiyecek tüketilmesi, vitamin ve minerallerin (kalsiyum, flor ve D vitamini) yetersiz alımı ve fokal infeksiyonlar gibi bir çok etmenden etkilenmektedir (3). Buna ek olarak çürük gelişimi için gerekli olan dört faktör ise; diyetteki şekerler, duyarlı diş yüzeyi, diş plağının mikroflorası ve yeterli bir zamandır. Diş çürüğü nedenlerinde şeker içeren gıdalar önde gelmektedir (4). 
Ağız ve diş sağlığının korunması, hayat boyu süren bireysel uygulamalar, koruyucu ve tedavi edici hizmetlerin sunumunun da dahil olduğu bütüncül bir yaklaşıma sahip bir süreçtir. Diş çürüğünden korunmada en etkin yöntemin birincil korumaya ait tüm yöntemlerin bir arada uygulanması olduğu çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir (5).
 Önleyici uygulamalar insan ömrünün başlangıcından ölümüne kadar sürecek şekilde bireysel düzeyde ve sağlık hizmeti düzeyinde bir bütünlük içinde değerlendirilmelidir (3,6). 
Bu nedenle ağız sağlığını geliştirmek için yapılan herhangi bir müdahalenin önemli  halk sağlığı etkileri bulunduğu belirtilmektedir (7). Koruyucu hizmetlerin başında ağız temizliği uygulamaları yer alır. Buna karşın tüm yaş gruplarında diş fırçalama ve flüorürlü diş macunu kullanımına göre,  diş ipi kullanılması, gargara ve diğer ağız temizliği tedbirlerinin daha az sıklıkla uygulandığı bir çok çalışma gösterilmiştir (8). 
Dünya Sağlık Örgütü diş ve diş eti rahatsızlıklarını, yaygın olmaları ve tekrarlama ihtimalleri nedeniyle en büyük sağlık sorunlarından biri olarak tanımlamaktadır. Birçok bulaşıcı olmayan hastalık ile diş çürükleri ve diş eti hastalıklarının benzer risk faktörlerine sahip olduğu, diş çürükleri ve diş eti hastalıklarının kalp-damar hastalıkları, kronik solunum yolları hastalıkları, mide-bağırsak hastalıkları, yüksek tansiyon, kemik erimesi, şeker hastalığı ve kadınlarda erken doğum gibi sorunların risklerini arttırdığı bildirilmektedir. Ayrıca bazı hastalıkların ilk ve en önemli belirtilerinin ağızda görüldüğü de unutulmamalıdır (9,10,11).
Diş çürükleri dünya genelindeki bir çok ülkede erişkinlerin %100’ünü etkilerken, çocukların ise yaklaşık olarak %60-90’ını etkilemektedir. Türkiye Sağlık Araştırması 2016 verilerine göre son altı ay içinde, 7-14 yaş grubundaki çocuklarda en çok görülen hastalık türleri incelendiğinde; ağız ve diş sağlığı sorunları 2014 yılında %24,6 ve 2016 yılında %23,4 ile ilk sırada yer aldı (12). Buradan çok önemli bir toplum sağlığı olduğu anlaşılmaktadır.  Diş çürükleri ve diş eti hastalıkları, evrensel olarak yaygın olan, tedavi edilmezse iyileşmeyen ve tedavisi için zaman, para ve teknik destek gerektiren, yaygın ve ilerleyici hastalıklardır. Koruyucu hizmetlerle bunların önüne geçilmektedir. Tüm bunlarla ilgili farkındalığı artırmak amacıyla Ülkemizde, ilk Diş Hekimliği Okulu’nun kuruluş günü olan 22 Kasım günü 1996 yılından bu yana her yıl “Diş Hekimliği Günü”, Kasım’ı da içine alan hafta ise “Toplum Ağız Diş Sağlığı Haftası” olarak kutlanmaktadır. Bu yıl bu hafta 19-25 Kasım olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda önemli koruyucu hizmetlerden olan diş fırçalamayla ilgili şu adımları tekrar hatırlayalım (13):
1.Diş fırçası 45 derecelik açı yapacak biçimde tutulur ve diş eti hizasından başlanarak ağız boşluğuna doğru fırçalamaya başlanır. Fırçalama sert darbeler halinde değil yumuşak ve hafif titreşimler uygulanarak yapılmalıdır. 
2.Daha sonra arka dişlerin dış yüzeyleri fırçalanır. Bu işlemde fırça diş etinden ağız boşluğuna doğru hareket ettirilerek yapılır 
3.Ardından alt dişler fırçalanır. Bu işlem de kısa ve yumuşak darbelerle yapılmalıdır. 
4.Alt ön dişlerin arka yüzeyi fırça eğik tutularak temizlenir. 
5.Daha sonra dişlerin çiğneme yüzeyleri fırça düz olarak ileri geri hareket ettirilerek fırçalanır.
6.Fırçalama işlemi en az iki-üç dakika sürmelidir. Sağlıklı diş etleri fırçalama sırasında kanamaz. 
7.Diş fırçası kişiye özel bir araçtır. Başkasının diş fırçası kullanılmamalıdır. 8.Diş fırçaları en geç altı ayda bir değiştirilmelidir.
Türkiye’de ağız ve diş sağlığı sorunlarına bakıldığında, halkın yüzde 47,11’inin son bir yılda diş hekimine gitmemiştir. "Yaşamı boyunca hiç diş hekimine gitmeyen nüfus ise yüzde 12,5’ tur. Toplumun ve bireyin ağız diş sağlığının iyileştirilmek için nitelikli diş hekimliği hizmeti İl Sağlık Müdürlüğümüzce verilmektedir. Bünyesindeki tüm diş hekimlerinden kamu ve özel ayrımı yapılmaksızın faydalanılmalı öncelikle çocuklarımızdan başlamak üzere koruyucu ağız-diş sağlığı hizmetlerine erişmek için halkımızın başvurması gerekmektedir. Sağlıklı Hayat Merkezimizde bilimsel temelli, ÜCRETSİZ koruyucu ağız diş sağlığı hizmetleri sunulduğu unutulmamalıdır.
KAYNAKLAR
1. Moynihan PJ. The role of diet and nutrition in the etiology and prevention of oral diseases. Bull World Health Organ 2005;83:694-9. PMid:16211161 PMCid:PMC2626331
2. The Challenge of Oral Disease – A call for global action. The Oral Health Atlas. 2nd ed. Geneva: FDI World Dental Federation; 2015. [Internet]. http://www.fdiworldental.org/media/77552/complete_oh_atlas.pdf Erişim Tarihi: 10.01.2016
3. Hassoy H, Ergin I, Meseri R, Mermer G, Erden EH. İzmir İli Kemalpaşa İlçesi İlköğretim Öğrencilerinde Ağız-Diş Sağlığı Durumu ve İlişkili Sosyoekonomik Etmenler. İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hast. Dergisi 2013; 3(2):97-104. doi:10.5222/buchd.2013.097
4. Robinson GP, Marshman Z. Dental Public Health. İçinde: Detels R, Gulliford M, Abdool Karim Q, Tan CC. Oxford Textbook of Global Public Health. Sixth Edition. Oxford University Press, February 2015, ISBN 978-0-19-966175-6, 1,888pp (3 volumes).
5. Splieth CH, Flessa S. Modelling life long costs of caries with and without fluorideuse. Eur J Oral Sci 2008;116:164-9. http://dx.doi.org/10.1111/j.1600-0722.2008.00524.x PMid:18353011
6. Doğan BG, Gökalp S. Türkiye’de diş çürüğü durumu ve tedavi gereksinimi 2004. Hacettepe Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi 2008;32:45-57.
7.  Hashemian TS, Kritz-Silverstein D, Baker R. Text2Floss: the feasibility and acceptability of a text messaging intervention to improve oral health behavior and knowledge. Journal of Public Health Dentistry 75 (2015) 34–41. doi: 10.1111/jphd.12068
8.  BakdashBM.Current patterns of oral hygiene product use and practices. Periodontol 2000. 1995;8:11-4. 
9. 16-22 Kasım 2015 Ağız Diş Sağlığı Haftası ve 22 Kasım Diş Hekimliği Günü. [Internet] http://www.istanbulhalksagligi.gov.tr/duyuru/16-22-kasim-2015-agiz-dis-sagligi-haftasi-ve-22- kasim-dis-hekimligi-gunu/941 Erişim: 18.11.2018. 
10.  Diyabette Diş Hekimi Klinik Rehberi 2015. Ulusal Diyabet Konsensus Grubu ve TBD Genel Sağlık Ağız-Diş Sağlığı İşbirliği Geliştirme Komisyonu. Türkiye Diyabet Vakfı- Türk Diş Hekimleri Birliği. [Internet] http://www.tdb.org.tr/tdb/v2/yayinlar/Cesitli/Diyabete_Dishek.KlinikRehberi.pdf Erişim: 18.11.2018. 
11. Ağız ve Diş Sağlığı Haftası / 22 Kasım Diş Hekimleri Günü. [Internet] http://www.istanbulsaglik.gov.tr/w/onemli_gun/agiz_dis_gun.asp Erişim: 18.11.2018
12. http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=24573
13. Güler Ç. Personal Hygiene. TAF Preventive Medicine Bulletin 2004;3(6): 119-132